Sınav Kaygısı nedir?

Herkes sınavlardan ya da hayatındaki diğer önemli olaylardan önce gerginlik yaşar. Bu normal bir durumdur.

Sınav kaygısı; öncesinde öğrenilen bilginin sınav sırasında etkili bir biçimde kullanılmasına engel olan ve başarının düşmesine yol açan yoğun kaygı olarak tanımlanır.

Öğrencilerin sınav öncesi ve sınav sırasında belli bir oranda kaygı duymaları doğaldır. Bu bir miktar kaygı öğrencinin daha uyanık ve dikkatli davranmasını sağlar. Ancak öğrenmiş olduğu, bildiği şeyleri unutacak kadar kontrolsüz bir kaygı, kişinin gerçek performansını göstermesini ve başarısını olumsuz yönde etkiler. 

Kaygı kaynağı belirsiz korkudur. Genel olarak insanlar kaygıyı; gelecekle ilgili karamsarlık, başarısızlık, endişe, umutsuzluk duygularıyla birlikte dile getirirler.

Sınav kaygısı neyle ilişkilidir? 

-  Bireyin sınava yüklediği anlamlar, sınavla ilgili zihinde oluşturulan imaj, sınav sonrası duruma ilişkin atıflar ve sınav sonrası elde edilecek kazanımlara verilen önem sınav kaygısı oluşumu üzerinde etkilidir.

Sınav kaygısının belirtileri nelerdir?

- Zihinsel: Felaket senaryoları yazma (kötü not alacağım, mezun olamayacağım vb.), unutkanlık / zihnin boşalması, aklındakileri ifade edememe, odaklanmada ve düşünceleri organize etmede güçlük çekme.

- Fiziksel: Kalp atışının hızlanması, nefes alıp verişin hızlanması, kaslarda gerginlik, titreme, terleme, ateş basması, baş dönmesi, bulantı, el terlemesi, mide/baş ağrısı.

- Duygusal: Heyecan, gerginlik, endişe, sinirlilik, korku, panik, kontrol yitirme, çaresizlik.

- Davranışsal: Ders çalışmayı erteleme, aşırı çalışma, sınava girmeme, sınavı yarıda bırakma, yetiştirememe, sınavda performans gösterememe, aşırı hareketli ya da donuk olma.

Sınav kaygısı yaşandığı nasıl anlaşılır?

  - Öğrencinin başarısında belirgin bir düşüş gözlenir. Ders çalışmayı erteleme, sınav ve hazırlığı hakkında konuşmayı reddetme vardır. Soru sorulmasından rahatsız olurlar. Dikkat dağınıklığı, odaklanamama, Fiziksel yakınmalarda dikkat çeken bir artış (karın ağrısı, mide bulantısı, terleme, uyku düzensizliği, iştahsızlık ya da tersine aşırı yeme, genel mutsuz bir ruh hali vb.), çok çalışılmasına karşın performans düşüklüğü kaygının varlığını gösterir.

Sınav Kaygısının etkileri nelerdir?

  - Öğrenilenleri aktaramama, okuduğunu anlamama, düşünceleri organize etmede zorluk, dikkatte azalma, sınavın içeriğine değil kendisine odaklanma, zihinsel becerilerde zayıflama , enerji azlığı, fiziksel rahatsızlıklar sınav kaygısının başlıca etkileridir. Sınav kaygısı gerçek dışı beklenti ve yorumlar içerdiğinden yanıltıcıdır. Öğrenciyi farkında olmadan kendi davranışını denetleyemez hale getirir.

Sınav Kaygısı neden oluşur?

  - Gerçekçi olmayan düşünce biçimlerine sahip olmak kaygını oluşmasında en önemli süreçlerdir. Mükemmeliyetçi, rekabetçi kişilik yapısına sahip bireylerde daha sık görülür. Sosyal çevrenin beklentileri ve baskısı da önemli bir etkendir. 

Sınav kaygısının oluşmasında rol oynayan bazı olumsuz düşünceler:

"Sınava hazırlanmak için gerekli zamanım yok ki!”
“Bu konuları anlayamıyorum , aptal olmalıyım” 
“Ben zaten bu konuları anlamıyorum” 
“Biliyorum, bu sınavda başarılı olamayacağım” 
“Sınav kötü geçecek” “Çok fazla konu var , hangi birine hazırlanayım?” 
sıklıkla gözlenen olumsuz otomatik düşüncelerdir.

Sınav kaygısıyla nasıl baş edebiliriz?

  - Sınavlara en iyi şekilde, bir plan ve program dahilinde hazırlanmak, çalışmaları asla ertelememek, zamanı akıllı kullanmak, beklentiyi gerçekçi tutmak, olumsuz duygu, düşünce ve başarısızlıklardan kurtulmak için alınması gereken tedbirlerdir.

Sınavdan önce

  - Kaygıyla başetmenin en iyi yolu onu bastırmaya çalışmak yerine, varlığını kabul edip anlamaya çalışmaktır. Çünkü “kaygılanmamalıyım” dediğinizde daha çok kaygılanma olasılığınız yüksektir. Bunun yerine “Evet kaygılanıyorum. Bunun için ne yapabilirim?” diyebilirsiniz.

Eğer kaygınız yeterince hazırlanmamış olmanızdan kaynaklanıyorsa bunu normal, mantıklı bir tepki olarak kabul edin. 

Aşağıdakileri göz önünde bulundurun:

• Verimli ders çalışma tekniklerini öğrenin ve uygulayınız.
• Çalışırken düzenli tekrar yapınız.
• Hedef koyunuz (günlük-haftalık-aylık).
• Dinlenmeye ve eğlenmeye zaman ayırınız.
• Beslenmenize ve uykunuza özen gösteriniz.
• Düzenli egzersiz yapınız.
• Çalışma alışkanlıklarınızı ve sınava ilişkin tutumlarınınzı gözden geçirerek yeni bir zihinsel yapılanma yaratmaya çalışın.
• Sınava kadar olan zamanınızı doğru planlayınız. Sınava hazırlanma çalışmalarınızı son geceye ve ya sabaha bırakmayın.
• Sınava elinizden geldiğince hazırlanmış olma duygusu, kendinizi rahat hissetmenize ve kaygınızı azaltmanıza yardımcı olur.
• Sınavlardaki tutumunuz ve kendinize ilşikin olumlu bir düşünce yapısı geliştirmeye çalışın.
• Beklentilerinizin gerçekçi ve hedeflerinizin ulaşılabilir olmasına dikkat edin.

Eğer kendi başınıza bunların üstesinden gelemiyor, konuyla ilgili soru sormak ve bilgi almak isterseniz iletişim adreslerinden ulaşabilirsiniz.